Sztuka bursztynu

Japońska projektantka biżuterii Fumiko Gotô, która przez ponad 30 lat pracowała jako architektka i designerka, od kilku lat z powodzeniem tworzy biżuterię artystyczną. Jej prace łączą estetykę Japonii, doświadczenie architektoniczne oraz wyraźne inspiracje naturą. Jednym z najciekawszych projektów artystki jest „Of Shadows”, w którym wykorzystuje bursztyn bałtycki i czarny róg bawoli. 

Inspiracją do stworzenia tej pracy był esej „Pochwała cienia” Jun’ichirō Tanizakiego – klasyka japońskiej eseistyki o relacji światła i cienia. Gotô sięga po temat w sposób bardzo osobisty, odnosząc się również do formy i struktury tradycyjnych japońskich słodyczy yōkan, które w półmroku nabierają głębi, nasycenia i nowego wymiaru zmysłowego.  

W pracy „Of Shadows” bursztyn symbolizuje światło i energię natury, natomiast róg bawoli – cień, tło i głębię. Oba materiały są naturalne i organiczne, co dla artystki ma duże znaczenie – traktuje je jako symbole współistnienia świata roślin i zwierząt. Biżuteria Gotô jest mocno zakorzeniona w japońskiej tradycji, ale wykonana nowocześnie i świadomie – z dużym szacunkiem dla materiału i precyzją w wykończeniu. 

Co ważne, artystka wykonuje swoje prace ręcznie – rzeźbi je sama, opierając się zarówno na narzędziach ręcznych, jak i mechanicznych. Dla Gotô to nie tylko proces twórczy, ale również forma osobistej ekspresji – zupełnie inna niż praca architektki, która wymaga zespołowego działania. W biżuterii wszystko zależy od niej – od decyzji materiałowych, przez formę, po proporcje. 

W swoich projektach często korzysta z materiałów nawiązujących do tradycji japońskiej – m.in. polerowanego czarnego rogu (przypominającego czarny lakier), mamuciego kła czy bursztynu. Ten ostatni wykorzystała szeroko w swojej serii „Kumite ni Tsugite”, traktując go jako naturalny zamiennik dawnych ozdób z pancerzy żółwi, używanych w japońskich grzebieniach Kanzashi. 

Praca „Of Shadows” otrzymała Grand Prix Grand Prix – Nagrodę Prezydent Miasta Gdańska w Międzynarodowym Konkursie na Projekt Biżuterii z Bursztynem Amberif Design Award 2025. To dowód na to, że bursztyn bałtycki z powodzeniem przekracza granice tradycyjnego jubilerstwa, stając się pełnoprawnym tworzywem sztuki współczesnej – niosącym ideę, emocje i znaczenia, zrozumiałe zarówno dla kultury Zachodu, jak i Wschodu.