Kolekcja C. & H. W. Hoffeins, czyli Paranoia succiniosa

Napisane przez  Christel & Hans Hoffeins
Oceń ten artykuł
(2 głosów)
Chrząszcz Coleoptera Attelabidae Baltocar hoffeinsorum Riedel 2012 (rodzina tutkarzowate; Coleoptera: Attelabidae) - holotyp Chrząszcz Coleoptera Attelabidae Baltocar hoffeinsorum Riedel 2012 (rodzina tutkarzowate; Coleoptera: Attelabidae) - holotyp Fot. Christel i Hans Hoffeinsowie

Zbieraliśmy bursztyn bałtycki zarówno wzdłuż brzegów Morza Północnego, jak i Bałtyckiego, jak również w kopalni w Bitterfeldzie. Po okresie intensywnego zbierania wszelkich okazów bursztynu, wśród których znajdowały się także inkluzje, postanowiliśmy skupić się właśnie na fascynującym świecie wrostków. Wtedy właśnie zostaliśmy zarażeni gorączką bursztynu,  zwaną inaczej Paranoia succinosa. Gorączką, która utrzymuje się do dziś. Całą naszą bursztynową kolekcję można podzielić na sześć grup: przedmioty sztuki, bursztyn z rożnych złóż na świecie, żywice pochodne, formy naturalne, odmiany barwne i oczywiście inkluzje. 

Kolekcja inkluzji 

Kolekcja inkluzji zawiera okazy roślinne i zwierzęce w bursztynie bałtyckim i bitterfeldzkim, jak również nieliczne okazy w bursztynie dominikańskim, ukraińskim, kanadyjskim, hiszpańskim i libańskim. Inkluzje są przechowywane w specjalnych 36 plastikowych skrzyniach. W każdej z nich znajdują się okazy, w osobnych ponumerowanych woreczkach, oznaczone jedynie do poziomu rodziny – oczekując na dalsze prace w przyszłości. 

Bryłki bursztynu przeznaczone do opracowania naukowego zostały przygotowane ręcznie i zatopione w żywicy poliestrowej (Hoffeins 2011). W celu zabezpieczenia przed efektami wietrzenia większe bryłki bursztynu zostały polakierowane. Około 80% opracowanych inkluzji jest zatopionych w żywicy syntetycznej. Główna część kolekcji była zebrana własnoręcznie i materiał ten został wykorzystany w badaniach statystycznych nad częstotliwością występowania inkluzji w nieselekcjonowanym bursztynie bałtyckim i bitterfeldzkim (Hoffeins & Hoffeins 2003). 

Nasza kolekcja (kod: CCHH) zawiera 216 holotypów (10 roślinnych i 206 zwierzęcych, w tym 196 insektów), przy czym materiał jest jeszcze w trakcie badań. Kolekcja owadów będzie zdeponowana pod koniec 2014 r. w Senckenberg Deutches Entomologisches Institut w Müncheberg (SDEI) jako część tamtejszej kolekcji bursztynu. Inkluzje roślinne i zwierzęce: pająków, wij, ślimaków, równonogów i kręgowców będą zdeponowane po zakończeniu negocjacji w muzeum publicznym. 

Kolekcja inkluzji roślinnych, włączając również grzyby, stanowi około 1530 bryłek z liśćmi zarówno drzew iglastych, np. sosna, cyprys, jak i drzew liściastych, kwiatów i pąków, pojedynczych pręcików, pyłku i nasion, fragmentów gałązek, drewna, kory, włókien roślinnych, wątrobowców i mchów, paproci, grzybów i strzępków grzybni, bakterii i niezidentyfikowanych wrostków. Wyjątkowymi okazami są kawałki drewna zaimpregnowane i pokryte żywicą, pierwsze zidentyfikowane nasiona orchidei (w przygotowaniu), jak również grzyb z zarodnikami Aspergillum collembolorium Dorfelt & Schmidt, 2005. Inkluzje roślinne są częściowo badane na Uniwersytecie w Getyndze w Centrum Badań Couranta na Wydziale Geobiologii.

Inkluzje roślinne

liczba

Holotypy

liście, igły

130

 

kwiaty, owoce, pręciki

90

 

pyłki

260

 

nasiona

23

 

drewno, fragmenty roślin

538

 

cyprysowate

57

 

wątrobowce

45

3

mchy

54

5

porosty, paprotniki

90

1

grzyby, strzępki grzybni, bakterie

243

1

SUMA

1530

10

Kolekcja inkluzji zwierzęcych składa się z ponad 14 300 bryłek, głównie zawierających owady, pająki i roztocza, wije, równonogi. W kolekcji kręgowce reprezentowane są przez fragmenty jaszczurek, ptasie pióra i włosy ssaków, mięczaki przez ślimaki, a „robaki” przez nicienie i podobne do pierścienic organizmy. Inkluzje owadów stanowią 90% inkluzji zwierzęcych. Inkluzje pajęczaków to pająki (Araneae), korsarze (Opilionida), zaleszczotki (Pseudoscorpionida) i roztocza (Acari) – te ostatnie stanowią 52% całej kolekcji pajęczaków. Roztocza są wszechobecne w bursztynie i występują jako syninkluzje w praktycznie co drugiej bryłce, stąd też dokładna ilość roztoczy w całej kolekcji jest jeszcze większa. Kolekcja roztoczy stanowi jeden z największych zbiorów zarówno rzadkich, jak i pospolitych rodzajów i jest porównywalna w objętości i składzie do kolekcji renomowanych muzeów świata (E. Sidorchuk, niepubl.) Szczególnym okazem są szczątki jaszczurki z zachowanymi kośćmi (obecnie badane) oraz ślimak Propupa hoffeinsorum Stworzewicz & Pokryszko, 2006. 

Inkluzje zwierzęce

liczba

holotypy

pajęczaki

1214

10

owady

13 006

198

wije

37

 

skorupiaki

14

 

ślimaki

6

1

kręgowce

40

 

nicienie i pierścienice

13

 

SUMA

14 330

206

Inkluzje insektów

liczba

holotypy

muchówki

6694

892

chrząszcze

864

38

błonkoskrzydłe

751

11

pluskwiaki

666

14

skoczogonki

272

 

chruściki

158

1

motyle

133

1

gryzki

130

 

wciornastki

96

34

inne

3243

7

SUMA

13 006

198

Kolekcja owadów zawiera ponad 13 000 bryłek, głównie z muchówkami (Diptera), chrzaszczami (Coleoptera), blonkoskrzydłymi (Hymenoptera), pluskwiakami (Hemiptera) i skoczogonkami (Collembola). 

Kolekcja muchówek to prawie 6700 bryłek zawierających 85 typów (maj 2014). W kolekcji główna uwaga jest zwrócona na muchówki długoczułkie, takie jak grzybiarkowate (Mycetophilidae, Kreoplatidae), maraszkowate (Scatopsidae), meszkowate (Similiidae) i kreślowate (Limoniidae) oraz muchówki krótkoczułkie, takie jak błyskleniowate (Dolichopodidae), wujkowate (Empididae: Hybotidae) i zadrowate (Phoridae). 

Najważniejszą częścią zbiorów muchówek jest – największa na świecie kolekcja unikalnych inkluzji grupy Acalyptratae – muchówek wyższych. Zawiera ona ponad 700 okazów z 34 rodzin, w tym liczne nowe i nieopisane rodzaje, gatunki i rodziny (Tschirnhaus & Hoffeins 2009). 

Wyjątkowymi okazami są typy Numphomylidae, Nymphomyia succina Wagner, Hoffeins & Hoffeins, 2000 (Hoffeins 1995), archaiczna rodzina muchówek odkryta i opisana ze zbiorów Hoffeinsow, jak również unikalny okaz Calyptrate – muchówki z rodziny Anthomyiidae, Protanthomyia minuta Michelsen, 2000.

 
Artykuł ukazał się w publikacji podsumowującej Międzynarodowe Sympozjum Badaczy Bursztynu Złoża – kolekcje – rynek w czasie targów Amberif 2013. Dane liczbowe zaktualizowane  stan na maj 2014 r.
Konsultacja: dr Elżbieta Sontag, Uniwersytet Gdański, Katedra Zoologii Bezkręgowców i Parazytologii 

 

Więcej w tej kategorii: « Bursztyn w muzeach Berlina

Skomentuj