niedziela, 17 lipca 2011 18:09

Handlowe Szlaki Bursztynowe – konferencja w Kaliningradzie

Napisał 
Oceń ten artykuł
(4 głosów)
Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie Fot. Wiesław Gierłowski

Tegoroczna międzynarodowa konferencja zorganizowana 30 czerwca przez Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie poświęcona była przeglądowi pradziejowych i historycznych dróg dalekosiężnego handlu wyrobami bursztynowymi oraz znaczeniu artystycznej twórczości nowożytnych bursztynników, a na ich tle omówieniu współczesnego rynku bursztynowego w skali globalnej.

Referaty i komunikaty przedstawili autorzy ze wszystkich czterech krajów europejskich ze znaczną skalą wydobycia surowca i lub produkcją wyrobów z bursztynu: Rosji, Polski, Litwy i Ukrainy. Poza autorami na konferencję przybyli też zaproszeni przez gospodarzy reprezentanci instytucji opiniotwórczych z Niemiec i Polski, także z rosyjskich stolic: Moskwy i Sankt Petersburga.

Pełnego przeglądu współczesnej wiedzy o pradziejowych i wczesnośredniowiecznych szlakach bursztynowych wiodących znad Bałtyku na południe i zachód Europy, w jasnym i dobrze udokumentowanym wykładzie, dokonała Elżbieta Choińska-Bochdan z Gdańska. Nader istotnym i ciekawym uzupełnieniem wiedzy o czasach najdawniejszych był wspólny referat Wołodymira Macuja i Oleny Bieliczenko z Kijowa o przepływach na Starożytny Wschód (Egipt, Babilon, Asyria) już w późnym paleolicie surowca bursztynowego ze złóż ukraińskich. Kijowianie ukazali także liczne przykłady wykorzystania sukcynitu z dzisiejszej Ukrainy w warsztatach helleńskich kolonii nad Morzem Czarnym w V i IV wieku p.n.e.

Wystąpienie doc. A. Blijulene z Uniwersytetu w Kłajpedzie odnosiło się do ważnego znaczenia handlu surowcem bursztynowym z imperium rzymskim dla ludności zamieszkującej teren dzisiejszej zachodniej części Litwy od I do V wieku.

Trzy referaty archeologów rosyjskich dotyczyły bardzo ciekawych, lokalnych odkryć z czasów nieco późniejszych. Dwa przedstawiały zabytki znalezione na południowym wybrzeżu Bałtyku z okresu wędrówki ludów (II – V wiek n.e.), trzeci referat autorów moskiewskich: O. Zielencowej, I. Kuzina i S. Miłowadowa odnosił się do wielkiego bursztynowego skarbu o masie 220 kg surowego bursztynu w dużych, nieźle zachowanych bryłkach, znalezionego 350 km na wschód od Moskwy, a pochodzącego z XII wieku. W głębokiej piwnicy budynku mieszkalno-rzemieślniczego, w obrębie grodu książąt ruskich – Władimira na Klaźmie, zadziwia tak duży skarb w strefie poza wszelkimi znanymi szlakami handlowymi.

Fenomen twórczości nowożytnych bursztynników, a szczególnie mistrzów cechowych z Gdańska, który ukształtował wysoką rangę społeczną bursztynu na trwale, przedstawiliśmy z żoną Gabrielą na tle bardzo skromnej podaży surowca z Prus Książęcych w wiekach XVI-XVIII. Podaż jest dobrze udokumentowana, bowiem w tym okresie obowiązywało wyłączne prawo księcia do wszelkich znalezisk bursztynu, a każde naruszenie było surowo karane. W wieku XVI roczne dostawy surowca wynosiły średnio (przy dużych wahaniach) około 6 ton, aby w pierwszej połowie XVII spaść do 5 ton, następnie w drugiej połowie tego wieku powrócić do poprzedniego poziomu. W wieku XVIII nastąpił wzrost dostaw do ponad 7 ton. I to nie spadek wydobycia, jak często sądzono, stał się przyczyną upadku artystycznego bursztynnictwa w XVIII wieku, lecz błędne jego zastosowanie w obiektach ponad naturalną miarę tego tworzywa.

Przemysłowe wydobycie i wykorzystanie bursztynu na terenie Sambii w wieku XIX i XX oraz aktualnie zreferowała Zoja Kostiaszowa, zastępczyni dyrektora Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie. Zaskoczyła ona audytorium najświeższymi danymi o proporcjach przychodów Kaliningradzkiego Kombinatu Bursztynowego ze sprzedaży. Mimo znacznego spadku (o ponad połowę) wydobycia surowca w porównaniu w dekadą lat 1990., jego sprzedaż daje 99% ogółu przychodów tej firmy. Redukcja przetwórstwa do 1% zaskakuje, bo poprzednicy rosyjskiego kombinatu na tym samym złożu Stantien & Becker i Staatliche Bernstein-Manufaktur ogromną większość przychodów mieli właśnie z wyrobów.

Aktualną sytuację i tendencje zmian na rynku wyrobów z bursztynu i biżuterii zdobionej bursztynem przedstawiła Ewa Rachoń. Na podstawie własnych długoletnich obserwacji z międzynarodowych targów Amberif i Ambermart w Gdańsku oraz analiz Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników oceniła, iż w ciągu ostatnich 10 lat nastąpił spadek sprzedaży wyrobów o ponad połowę w realnym wolumenie ilościowym i wagowym, a utrzymanie się np. w Polsce niezmienionej sumy przychodów pieniężnych na poziomie około 300 milionów USD wynika ze wzrostu cen. Zapobieżenie tej niekorzystnej tendencji wymaga ulepszenia wzornictwa i nowych metod promocji.

Alicja Pielińska z Muzeum Ziemi PAN w Warszawie opisała i zilustrowała niehandlowy, lecz promujący handel, turystyczny szlak bursztynowy po polskich zbiorach muzealnych. Piękny sposób promocji bursztynu zaprezentowała Barbara Gronuś-Dutko w postaci impresji filmowej. Jak widać na kaliningradzkiej konferencji dominowały wystąpienia polskie, co zauważyli wszyscy obecni, a dyrektor Matwiejew z Państwowego Ermitażu w Petersburgu uznał nasz udział za dobry przykład dla Rosjan.

Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie imponuje aktywnością w dziedzinie współpracy międzynarodowej. Nie tylko charakterystyczne dla pracy muzealnej czasowe wystawy, w tym kolekcji z bardzo odległych krajów jak Japonia czy Dominikana, lecz także międzynarodowe konkursy artystyczne i konferencje (naukowe i gospodarcze) organizowane są permanentnie, a przy tym szybko i  starannie dokumentowane publikacjami książkowymi. Materiały z konferencji o handlowych szlakach bursztynowych będą opublikowane przed końcem roku po angielsku i rosyjsku.

Wiesław Gierłowski

Jest najstarszym gdańskim bursztynnikiem - w zawodzie pracuje od 1957. Od roku 1972 do dziś prowadzi własną, jednoosobową pracownię konserwacji zabytków i artystycznego bursztynnictwa w Zalesiu koło Tucholi. Jego prace znajdują się w wielu kolekcjach muzealnych i były nagradzane w licznych konkursach.
Wiesław Gierłowski jest założycielem i pierwszym prezesem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Bursztynników w Polsce, obecnie przewodniczy komisji naukowo-informacyjnej tego stowarzyszenia. Od chwili powołania w czerwcu 2006 r. do marca 2008 sprawował urząd pierwszego przewodniczącego Światowej Rady Bursztynu, utworzonej przez wybitne postaci w dziedzinie naukowych badań bursztynu, twórców dzieł artystycznych i przedstawicieli najważniejszych stowarzyszeń w światowym bursztynnictwie. Wykonuje też w praktyce wszystkie ekspertyzy na zlecenie polskich sądów oraz służby fiskalnej i celnej, a także na zlecenie kupców zagranicznych.
Wiesław Gierłowski jest autorem ponad 1000 publikacji naukowych i publicystycznych. W latach 1987-90 redagował dział bursztynowy w czasopiśmie "Złotnik-Zegarmistrz", a w latach 1997 - 2004 w kwartalniku "Polski Jubiler". Stale współpracuje z czasopismami fachowymi w dziedzinie złotnictwa. Organizuje seminaria naukowe o bursztynie towarzyszące Międzynarodowym Targom Bursztynu, Biżuterii i Kamieni Jubilerskich Amberif w Gdańsku.
Za ogromne zasługi dla bursztynnictwa Stowarzyszenie Bursztynników przyznało mu w 2000 roku tytuł Bursztynnika Stulecia.

Email Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

2 komentarzy

  • Link do komentarza Anna Sado środa, 08 lutego 2012 08:22 napisane przez Anna Sado

    Witam, może Pani pojechać do kopalni w Jantarnym albo kupić bursztyn u pośredników w Polsce, np. firm Wikwol i Golden Amber.

  • Link do komentarza kinga wtorek, 07 lutego 2012 19:59 napisane przez kinga

    prsze o wicej informacji :jak kupic bursztyn z wymienionych okolic.

    kinga

Skomentuj

Reklama

Komentarze

  • kasandra Jestem laikiem w tym temacie ale mieszkam nad morzem i lubie zbierac bursztyn i tak nazbieralam przez 40 lat ponad kilogram i zalany mam wodą przez te wszystkie lata i… Skomentowane przez kasandra
    To się nigdy nie skończy… - rozmowa z prof. Barbarą Kosmowską-Ceranowicz
  • Jar-Jan Witam. Moja przygoda z bursztynem i biżuterią zaczęła się 25 lat temu, idąc od pracowni do pracowni nabywałem doświadczenia i umiejętności z czasem fascynacja tym zawodem przeobraziła się w coś… Skomentowane przez Jar-Jan
    Wykwalifikowani bursztynnicy pilnie poszukiwani
  • Sławomir Fijałkowski ...a jaką ofertę zatrudnienia mają dla absolwentów wzornictwa (nie tylko gdańskiej ASP) bursztyniarze? chętnie przekażę potencjalnie zainteresowanym (poproszę tylko o poważne oferty - konkurencyjne wobec architektury, projektowania gier komputerowych, produktu,… Skomentowane przez Sławomir Fijałkowski
    Niczego nie planowałem – rozmowa z Wojciechem Kalandykiem
  • Henryk trzy razy pracodawcy mi nie zapłacili 5000 w plecy za wykonaną pracę , zwalniali z dnia na dzień jak nie mieli zamówień , za 20 letnie doświadczenie śmieszne wynagrodzenie .… Skomentowane przez Henryk
    Wykwalifikowani bursztynnicy pilnie poszukiwani
  • Trzezbor Piekutowski Mnie interesuje jedna rzecz: Dlaczego, ježeli istnieja arhiwalne zdjecia na ktorych nawet w internetowej formie mozna rozpoznać kształty poszczegolnych kawalkow bursztynow w panelach, nie zrobiono tego wiernie? W kopi nie… Skomentowane przez Trzezbor Piekutowski
    Rekonstrukcja zaginionej Komnaty