plzh-CNenetdelvltnorues
Barwne bryłki bursztynu

Łaciaty, jarzębaty, ziemny, cacko, z chmurką, ognik, kapuściak – bursztyn bałtycki występuje w bogatej gamie barw: od jasnożółtej poprzez odcienie żółci do barwy białej, niebieskawej, zielonkawej, beżowej i brązowej. Skąd biorą się kolory w bursztynie?

Na barwy bursztynu na wpływ wiele czynników, przede wszystkim struktura wewnętrzna, stopień zanieczyszczenia substancją organiczną, jak również powietrze, światło, wilgotność i temperatura. Barwa i stopień przezroczystości bursztynu zależą od wielkości i rozmieszczenia pęcherzyków gazu, których tworzenie było związane z wydobywaniem się składników lotnych z twardniejącej żywicy. Im mniejsze pęcherzyki i im więcej ich jest w 1 mm2 powierzchni, tym bursztyn jest bardziej biały. Tak więc w bursztynie przezroczystym (jasno- i ciemnożółty) tych pęcherzyków nie będzie w ogóle lub pojedyncze i dość duże, w przeświecającym (odcienie żółci) skupienia pęcherzyków gazu będą powodowały zmętnienia, a w nieprzezroczystym – biały, czasem nawet niebieskawy kolor.  

Bardzo ciekawe efekty wizualne daje zanieczyszczenie substancją organiczną, np. drobnymi okruchami zbutwiałej masy drzewnej, wiórkami świeżej tkanki drewna. Taki bursztyn nazywamy ziemnym. Czasem zawiera pęcherzyki gazu powstałe podczas procesów gnilnych; występuje w gamie barw od brązowej do prawie czarnej, w przezroczystych fragmentach - zielonkawej.

Barwa bursztynu zależy także od miejsca występowania. Ten z kopalni w Jantarnym jest mało zróżnicowany, ponieważ przez cały czas przebywał tylko w jednym miejscu i w warunkach sprzyjających konserwacji (w tzw. niebieskiej ziemi), natomiast ten znajdowany na terenie Polski kilkakrotnie zmieniał miejsce swoich nagromadzeń a warunki, w jakich się znajdował, wpłynęły znacząco na stopień zróżnicowania odmian.

Istotnym czynnikiem są również warunki występowania. Bryłki znajdowane poniżej poziomu wody gruntowej są białe lub żółte i niezwietrzałe, powyżej zaś są stale narażone na zmiany temperatury i wilgotności, stąd ich wierzchnia warstwa jest często spękana, pokryta tzw. korą i ciemniejsza: pomarańczowa lub czerwona. (Takie odcienie ma też nierzadko biżuteria z bursztynem długo prezentowana na ekspozycji.)

Bogactwo barw i stopień przezroczystości bursztynu od zawsze fascynowały ludzi - w zależności od okresu historycznego i długości geograficznej panowały i nadal panują mody na określone odmiany. Chińczycy cenią sobie najbardziej nieprzezroczyste mleczno-żółte kamienie, jak również te naturalnie zwietrzałe o ciemniejszym odcieniu, podczas gdy Arabowie od średniowiecza za najcenniejszą uważają odmianę białą.


Na podstawie: Barbara Kosmowska-Ceranowicz "Polska opowieść o bursztynie"